Het totale areaal landbouwgrond dat van oorsprong Nederlandse land- en tuinbouwbedrijven in de afgelopen decennia in gebruik hebben genomen in het buitenland is ongeveer 500.000 hectare. Dat is ongeveer gelijk aan 25 procent van het totale landbouwareaal in Nederland. Daarnaast hebben Nederlandse banken en pensioenfondsen eind 2009 ruim 2,2 miljard euro geleend aan of geïnvesteerd in bedrijven die samen zo’n 14,3 miljoen hectare grond in gebruik hadden in Afrika of Azië. Dat blijkt uit een nota van het LEI die door staatssecretaris Bleker (EL&I) naar de Tweede Kamer is gestuurd.
Landbouwgewassen
Er is een sterk groeiende belangstelling van landen en bedrijven om grond in andere landen in gebruik te krijgen voor grootschalige productie van landbouwgewassen, vooral sinds de scherpe stijging van de voedselprijzen in 2007/2008. In een aantal gevallen is er sprake van verandering van grondgebruiksrechten zonder dat (voldoende) rekening is gehouden met de belangen van de lokale bevolking. In dat geval kan worden gesproken van ‘landgrabbing’.
Land- en tuinbouwbedrijven
Het overgrote deel van de Nederlandse grondverwerving in het buitenland betreft grond die in gebruik is van geëmigreerde boeren en tuinders. Een klein deel wordt vanuit Nederland beheerd. Er is een verschil in doel en wijze van grondtransacties tussen de verschillende continenten. In West-Europa zijn het vooral moderne familiebedrijven die een bestaand bedrijf in het buitenland overnemen en moderniseren. De schaal van deze bedrijven ligt vaak op wat gebruikelijk is in Nederland voor de grotere bedrijven. In Oost-Europa gaat het vaak om veel grotere bedrijven van minimaal enige honderden hectares, terwijl het bij de meer recente transacties in Latijns Amerika vaak gaat om duizenden hectares.
Banken en pensioenfondsen
Naast bedrijven die de grond in het buitenland meestal ook zelf beheren, hebben ook Nederlandse banken en pensioenfondsen grote bedragen geïnvesteerd in grote internationaal opererende bedrijven in de papier, hout, bio-energie en voedselindustrie die miljoenen hectares oliepalmplantages, bossen en landbouwgrond in Afrika en Azië in gebruik hebben.
